Tìm hiểu những ai không nên ăn gạo lứt thường xuyên và nguyên nhân để tìm biện pháp phòng ngừa hợp lý tránh ảnh hưởng có hại đến sức khỏe. Gạo lứt luôn được xem là một thực phẩm cung cấp chất dinh dưỡng đối với cơ thể con người.

Tuy nhiên, có những đối tượng không thích hợp sử dụng hoặc nên hạn chế ăn mà không phải ai cũng biết. Hãy cùng Blog Wealthy Health tìm hiểu chi tiết để biết bản thân có nên sử dụng loại gạo dinh dưỡng này hay không ngay sau đây.

Người suy dinh dưỡng

Người bị suy dinh dưỡng không nên ăn gạo lứt hoặc chỉ nên ăn với lượng rất hạn chế và theo hướng dẫn của chuyên gia dinh dưỡng. Dưới đây là lý do chi tiết:

Xem thêm: Thành phần dinh dưỡng bắp cải đỏ, cách ăn tốt nhất có lợi cho sức khoẻ

Gạo lứt cung cấp ít dinh dưỡng

Gạo lứt còn nguyên cám và mầm, nên tuy giàu chất xơ nhưng lượng tinh bột tiêu hóa được ít hơn, dẫn đến ít năng lượng hơn. Người suy dinh dưỡng cần nhiều năng lượng và dưỡng chất dễ hấp thu, nên gạo lứt không phù hợp.

Khó tiêu hóa

Lớp cám chứa nhiều chất xơ, khiến hệ tiêu hóa phải làm việc nhiều hơn. Trong khi đó, người suy dinh dưỡng thường có dạ dày yếu, kém hấp thu, nên ăn gạo lứt có thể đầy bụng, tiêu chảy hoặc giảm hấp thu dinh dưỡng.

Gạo lứt có chất ức chế hấp thu vi chất

Trong gạo lứt có phytate (axit phytic), hợp chất này có thể cản trở hấp thu sắt, kẽm, canxi…, khiến tình trạng thiếu dinh dưỡng nặng thêm.

Người cao tuổi và trẻ nhỏ

Trẻ em hay người cao tuổi không nên ăn nhiều gạo lứt vì nó khó tiêu hóa. Lý do là lượng chất xơ cao trong gạo lứt có thể gây đầy bụng, khó tiêu, hoặc rối loạn tiêu hóa. Trong khi đó, hệ tiêu hóa của trẻ nhỏ và người già thường yếu hơn, men tiêu hóa ít, nên không hấp thu tốt các chất trong gạo lứt.
Ngoài ra, dùng gạo lứt thường xuyên sẽ làm giảm hấp thu dinh dưỡng vì lớp cám của gạo lứt chứa acid phytic, một chất có khả năng gắn kết với canxi, sắt, kẽm, magie…, khiến cơ thể khó hấp thu. Điều này dễ dẫn đến thiếu vi chất dinh dưỡng, đặc biệt ở trẻ em (đang phát triển) và người cao tuổi (dễ loãng xương, thiếu máu).

Đặc biệt, trong gạo lứt có thể chứa arsenic (thạch tín) cao hơn gạo trắng, vì chất này tích tụ trong lớp cám, lớp mà gạo trắng đã loại bỏ. Khi arsenic tích lũy lâu dài có thể ảnh hưởng đến gan, thận, hệ thần kinh.

Người có đường tiêu hóa yếu

Người có đường tiêu hóa yếu thường không nên ăn nhiều gạo lứt, và đây là lý do:

Gạo lứt chứa chất xơ

Gạo lứt là gạo chỉ xay bỏ vỏ trấu, vẫn còn lớp cám bên ngoài. Lớp này chứa nhiều chất xơ không hòa tan, khiến việc tiêu hóa khó hơn, đặc biệt với người:

• Dạ dày yếu, đầy hơi
• Viêm loét dạ dày
• Hội chứng ruột kích thích

Khi ăn, chất xơ này có thể gây đầy hơi, đau bụng, đi ngoài phân sống.

Có thể gây cản trở hấp thu dinh dưỡng

Trong lớp cám gạo lứt còn có phytic acid, chất này dễ liên kết với các khoáng chất như sắt, kẽm, canxi, làm giảm hấp thu dinh dưỡng. Nếu hệ tiêu hóa yếu vốn đã hấp thu kém, việc ăn nhiều gạo lứt càng khiến cơ thể thiếu chất hơn.

Gạo lứt cần nhai kỹ và nấu kỹ

Người tiêu hóa kém thường ăn nhanh hoặc nhai chưa kỹ, làm gạo lứt khó tiêu hóa. Nếu vẫn muốn ăn, bạn có thể áp dụng một số cách thức sau:

• Ngâm gạo lứt ít nhất 8–12 giờ trước khi nấu để mềm hơn
• Nấu bằng nồi áp suất hoặc nấu cháo
• Kết hợp với rau củ dễ tiêu (bí đỏ, cà rốt, khoai lang…)

Người bị suy thận nặng

Người bị suy thận giai đoạn nặng (giai đoạn 4–5) không nên ăn gạo lứt. Sau đây là những nguyên nhân chính:

Gạo lứt là loại gạo chưa xay xát kỹ, vẫn còn lớp cám bên ngoài. Lớp cám này chứa nhiều khoáng chất như kali, phốt pho và protein. Đây là  những chất mà người bệnh thận nặng phải hạn chế.

Cụ thể:

• Kali (K): Gạo lứt chứa lượng kali cao hơn nhiều so với gạo trắng. Thận yếu không lọc được kali dư thừa, dễ gây tăng kali máu, dẫn đến loạn nhịp tim hoặc ngừng tim.
• Phốt pho (P): Hàm lượng phốt pho cao có thể gây loãng xương, ngứa, tổn thương mạch máu, vì thận không bài tiết được phốt pho.
• Protein: Người suy thận giai đoạn cuối cần kiểm soát lượng đạm, mà lớp cám gạo lứt có nhiều đạm thực vật làm tăng gánh nặng cho thận.

Người bị tiểu đường

Thực tế, người bị tiểu đường vẫn có thể ăn gạo lứt nhưng nên áp dụng chế độ đúng để đem lại lợi ích cho sức khỏe. Thực tế, gạo lứt có thể có lợi cho người tiểu đường nếu ăn đúng cách, cụ thể là:

• Gạo lứt là gạo chỉ xay bỏ vỏ trấu, giữ lại lớp cám và mầm gạo, nên còn nhiều chất xơ, vitamin B, magie và chất chống oxy hóa hơn gạo trắng.
• Chỉ số đường huyết (GI) của gạo lứt thường thấp hơn gạo trắng, nên làm tăng đường huyết chậm hơn. Vì vậy, ăn gạo lứt với lượng hợp lý có thể tốt hơn gạo trắng trong việc kiểm soát đường huyết.

Có thể bạn đang tìm kiếm: Viên cân bằng đường huyết Maxi Blood Sugar Balance 

Tuy vậy, nhưng người tiểu đường không nên ăn quá nhiều hoặc ăn sai cách, cụ thể là:

• Gạo lứt vẫn là tinh bột, nên nếu ăn nhiều vẫn làm tăng đường huyết.
• Một số loại gạo lứt (nhất là gạo lứt đỏ, gạo lứt dẻo) có GI cao hơn tưởng tượng, nếu nấu nhão hoặc xay thành bột thì tăng đường nhanh.
• Lớp cám của gạo lứt có thể khó tiêu, người lớn tuổi, người có vấn đề tiêu hóa hoặc thận yếu có thể không phù hợp.

Có thể nói, những nhóm đối tượng nêu trên không nên hoặc chỉ nên sử dụng hạn chế gạo lứt mỗi ngày sẽ đảm bảo sức khỏe tốt hơn. Bạn cần tìm hiểu để xem bản thân có phù hợp khi sử dụng gạo lứt hay không để giúp cơ thể luôn khỏe mạnh và tràn đầy sức sống.